PCOS – zespół policystycznych jajników (z ang. polycystic ovary syndrome). 

Zaburzenie endokrynologiczne, które jest uznawane za najczęstsze zaburzenie endokrynologiczne u młodych kobiet. Szacuje się, że na całym świecie PCOS może dotyczyć aż 105 milinów kobiet w wieku rozrodczym. 

KRYTERIA ROTTERDAMSKIE 

Od 2012 roku w diagnozowanie PCOS najczęściej stosuje się kryteria Rotterdamskie. Do zdiagnozowania zespołu policystycznych jajników należy zaobserwować u siebie przynajmniej dwie spośród trzech głównych kategorii objawów w PCOS: 

  • Nieregularne owulacje lub jej brak. 
  • Wysoki poziom androgenów lub kliniczne objawy wysokich androgenów.
  • Obraz wielotorbielowych jajników w badaniu ultrasonograficznym – minimum 12 pęcherzyków o średnicy od 2mm do 9mm. 

Warto podkreślić, że na podstawie samego obrazu USG, który przedstawia policystyczne jajniki nie można jednoznacznie określić PCOS. Torbiele mogą wystąpić nawet u 25% kobiet całkowicie zdrowych, bez żadnych innych dolegliwości. 

FENOTYPY WEDŁUG KRYTERIÓW ROTTERDAMSKICH 

  • Klasyczny policystyczny PCOS – przewlekły brak jajeczkowania, hiperandrogenizm, wielotorbielowatość jajników – kryteria 3/3
  • Klasyczny PCOS bez polistycznych jajników – przewlekły brak jajeczkowania, hiperandrogenizm, prawidłowy obraz jajników – 2/3 
  • Nieklasyczny, owulacyjny PCOS – regularne cykle menstruacyjne, hiperandrogenizm, policystyczne jajniki – kryteria –  2/3
  • Nieklasyczny łagodny PCOS – przewlekły brak jajeczkowania, prawidłowy poziom androgenów, policysyczne jajniki – kryteria 2/3 

OBJAWY PCOS 

Hiperandrogenizm– nadmiar androgenów w organizmie, który może powodować szereg nieprzyjemnych objawów: 

  • Wzmożony wzrost owłosienia typu męskiego. 
  • Nadmierne wypadanie włosów. 
  • Problemy skórne, trądzik. 
  • Nieregularne cykle menstruacyjne. 
  • Obniżenie barwy głosu. 

Zaburzenia menstruacyjne – nieregularne cykle, a nawet ich całkowity brak. 

  • Występowanie chronicznie mniej niż 8 miesiączek rocznie może predysponować do występowania zespołu policystycznych jajników aż w 50%-80%. 
  • Głównym problemem menstruacyjnym w PCOS jest całkowity brak jajeczkowania lub oligoowulacja, która charakteryzuje się niższym tempem owulacji. 
  • Należy jednak pamiętać, że nawet regularne cykle nie zawsze świadczą o prawidłowej owulacji, zwłaszcza jeśli u kobiet występują objawy hiperandrogenizmu. 

Policystyczne jajniki 

  • W przypadku prawidłowej menstruacji pęcherzyki rozwijają się, a jeden z nich staje się jajeczkiem uwalnianym do macicy w trakcie owulacji. Natomiast pęcherzyki pozostałe są wchłaniane.  Jeśli natomiast to nie nastąpi powstają torbiele jajników. 
  • Według kryterium rotterdamskiego w przypadku PCOS najczęściej jest to powyżej 12 pęcherzyków. 
  • Małe pęcherzyki – 2-5 mm związane z poziomem androgenów w surowicy. 
  • Większe- 6-9mm- związane z poziomem testosteronu oraz insuliny na czczo. 

4 TYPY PCOS    

W przypadku PCOS w trakcie diagnozy warto zacząć od poznania jego typu, które przedstawiła Lena Briden: 

  • TYP INSULINOOPORNY – najczęściej występujący typ PCOS. Ponad 70% przypadków. 
  • TYP PO PIGUŁCE – tymczasowy po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych. Powoduje tymczasowy wzrost androgenów. 
  • TYP SPOWODOWANY STANAMI ZAPALNYMI – najtrudniejszy do zdiagnozowania. Może być wiele przyczyn np. IBS, SIBO, nietolerancje pokarmowe. Występuję podwyższony poziom testosteronu. 
  • TYP NADNERCZOWY – występowanie rzadkie poniżej 10% wszystkich typów PCOS. W tym przypadku często obserwuje się podwyższone DHEA-S. 

PCOS – DIETA 

  • W związku z tym, że w przypadku PCOS często występuję także insulinooporność istotne jest ograniczenie węglowodanów prostych oraz wprowadzenie produktów z niskim indeksem oraz ładunkiem glikemicznym. 
  • Najkorzystniej będzie wprowadzić 4 godzinny post pomiędzy posiłkami. 
  • Często zalecana jest również redukcja masy ciała ze względu na otyłość lub choroby współistniejące. Redukcja musi przebiegać powoli bez zbyt dużego deficytu kalorycznego. 

PCOS – PRODUKTY SZCZEGÓLNIE POLECANE 

  • Zielona herbata – działanie przeciwzapalne, obniża poziom glukozy, zmniejsza konwersję testosteronu do silniejszego DHT. 
  • Mięta – ma wpływ na obniżenie wolnego testosteronu. Szczególnie polecana przy owłosieniu typu męskiego. 
  • Siemię lniane – bogate w lignany. Jego regularne spożycie podwyższa SHGB, czyli białko wiążące hormony płciowe natomiast obniża poziom wolnego testosteronu. 
  • Pestki z dyni – bogate w cynk. U kobiet z PCOS często zauważa się jego niedobór. 
  • Migdały – oraz inne produkty bogate w magnez. Niski poziom magnezu może nasilić objawy hiperanrogenizmu oraz insulinooporności w związku z tym należy zadbać o produkty w niego bogate. 

PCOS – SUPLEMENTACJA 

  • Witamina D – istotne jest zachowanie poziomu witaminy D na poziomie norm funkcjonalnych. Niedobów nasila proces wytwarzania parathormonu, który w niezależny sposób towarzyszy PCOS.
  • Magnez – może zmniejszyć objawy PCOS. Niedobór magnezu może pogłębiać insulinooporność oraz objawy hiperandrogenizmu. 
  • Mio inozytol – uwrażliwia tkanki na działanie insuliny, zmniejsza stężenie insuliny we krwi, zmniejsza objawy hiperandrogenizmu – hirsutyzm oraz trądzik. 
  • N – acetylocysteina – silny przeciwutleniacz, polecany w przypadku insuliooporności oraz PCOS. 
  • Kwasy omega-3 – działanie przeciwzapalne, poprawa wrażliwości na insulinę, korzystnie wpływa na owulację oraz wspiera układ odpornościowy. 
  • Suplementacja powinna być dobrana indywidualnie przy wsparciu dietetyka lub lekarza. 

Podobne wpisy